Marcelo Benítez

Serce w locie Powołanie Gliceriusza

www.edicionescalasancias.org

78

Serce w locie. Powołanie Gliceriusza

Autor: Marcelo Benítez

Publicaciones ICCE

(Instituto Calasanz de Ciencias de la Educación)

Conde de Vilches, 4 - 28028 Madrid

www.icce.es

ISBN:

Depósito legal:

Druk: Juan Vera

Przekład: Jacek Wolan SP

Korekta: Adam Langhammer SP

Wszelkie prawa zastrzeżone.

Wszelkie formy powielania, rozpowszechniania, publicznego udostępniania lub przekształcania niniejszej pracy mogą być dokonywane wyłącznie za zgodą jej właścicieli.

Przekształcanie tego dzieła może odbywać się wyłącznie za zgodą jego właścicieli, chyba że prawo stanowi inaczej.

Prosimy o kontakt z CEDRO (Centro Español de Derechos Reprográficos www.cedro.org), w celu wykonania fotokopii lub skanu jakiejkolwiek części niniejszego utworu lub skanowania jakiejkolwiek części tej pracy.

Dla Gliceriuszów dawnych i współczesnych,

którzy oddali i oddają swoje młode życie Chrystusowi w Szkołach Pobożnych.

Pierścień

Chłopiec biegał podekscytowany po ogrodzie. Co chwilę ukradkiem spoglądał na złoty pierścień, który połyskiwał na jego serdecznym palcu. Schował się w swoim ulubionym miejscu – tuż przy tryskającej fontannie – i zaczął wpatrywać się w ten niewielki, lecz drogocenny klejnot. W międzyczasie przypominał sobie rozmowę, w której uczestniczył. Miała ona miejsce w głównej sali olbrzymiego domu, w którym mieszkał wraz z rodzicami i rodzeństwem. A mieszkali w najpiękniejszej części Mediolanu.

– To nasza rodzinna pamiątka – powiedział do niego ojciec – jest jeszcze na ciebie trochę za duży, ale wkrótce dorośniesz. W pewnym momencie podarujesz go osobie, którą pokochasz i z którą będziesz chciał spędzić resztę swojego życia. Gliceriuszu, pamiętaj, że serdeczny palec łączy się bezpośrednio z sercem. Ono pomoże ci wybrać kobietę, dla której ten pierścień i twoje życie jest przeznaczone.

– Więc on nie jest dla mnie – stwierdził chłopiec z dostrzegalnym jednocześnie w oczach pytaniem.

– Jesteśmy stworzeni do tego, by dawać siebie innym, a nie zachowywać wszystkiego dla siebie, mój synu. Niczemu nie służy posiadanie czegoś, jeśli nie ofiarujemy tego tym, których kochamy. Kiedy już twoje serce znajdzie swoją ukochaną, podarujesz jej nie tylko ten pierścień, ale także całe swoje życie. Będziesz musiał dobrze wybrać. Musi to być najwspanialsza kobieta, jaką spotkasz. Landriani nie może zadowolić się byle czym.

Siedząc tak w swoim ulubionym zakątku przy fontannie, myślał o tym, co usłyszał od ojca.

– Muszę wybrać najlepszą – powiedział do siebie – bo do tej, do której będzie należał ten pierścień, będzie także należało moje serce.

Od tej rozmowy minęły już dwa lata, jego ukochany ojciec zmarł, a złoty pierścień, który tak mu się podobał, znowu przykuł jego uwagę i wywoływał coraz to nowe uczucia. Nie był już na niego za duży, a nawet więcej - był trochę za ciasny. Patrząc nie niego, Gliceriusz czuł się, że jest tak wielki i ważny, jak był jego ojciec. Odczuwał też pewien ciężar, kiedy myślał o tym, żeby dokonać odpowiedniego wyboru i kim będzie jego wybranka. Myślał o dziewczynach, które znał, które były związane z ich rodziną, które widywał na przyjęciach i spacerach. Która z nich będzie tą właściwą? Wszystko zależało od niego.

Jak zawsze, gdy miał jakieś problemy, szukał spokoju w cichej kaplicy poświęconej Matce Bożej z Loreto. To tam zawsze chował się z Franciszkiem, wiernym towarzyszem wszystkich swoich przygód. Tym razem jednak poszedł sam. Zapalił świeczkę i klęknął przed ukochaną figurą Maryi.

– Błogosławiona Dziewico, ty zawsze mnie wysłuchujesz, pomagasz mi w różnych potrzebach i ratujesz ze wszystkich kłopotów. Proszę cię, pokaż mi, komu powinienem ofiarować mój pierścień i serce. Wskaż, do kogo mam należeć. Niech to będzie, jak mówił mój ojciec, najwspanialsza kobieta, dla której będę żył i o którą będę walczył…

W jego umyśle tłoczyły się obrazy pochodzące z książek, które czytał i uwielbiał od dzieciństwa: szlachetni rycerze na zaszczytnej służbie u jeszcze szlachetniejszych dam, bohaterskie czyny, przygody, walki i sława; godności i nagrody, bogactwa i dworskie pałace; pieśni, tańce i wyczyny, które rozpalały jego duszę.

Pojawiały się także inne obrazy i historie: widział św. Karola Boromeusza – krewnego ze strony matki, wielkiego arcybiskupa Mediolanu, który służył osobom dotkniętym zarazą i zreformował miejscowe zwyczaje, zwalczając wady i pozyskując dusze dla Chrystusa; zobaczył św. Gliceriusza – wielkiego duszpasterza mediolańskiego z V wieku, któremu zawdzięczał swoje imię; ujrzał św. Ambrożego – płomiennego kaznodzieję, którego słowa dotknęły serce św. Augustyna…

Ostatecznie zatrzymał się oczarowany pokorą św. Józefa, czystego męża i opiekuna Dziewicy Maryi. Ileż on musiał przejść, opiekując się Jezusem i Jego Matką! Przypomniał sobie jeszcze jednego ulubionego świętego, tego z orłem, św. Jana Ewangelistę. Najmłodszego z Apostołów, który był najbliższy Chrystusowi. Tego, który u stóp krzyża przyjął Jego Matkę. A przede wszystkim tego, który żył w ten sam czysty sposób jak Jezus i Maryja.

Wybudzony nagle z zadumy zauważył, że jego mała świeczka już prawie całkowicie się wypaliła. Podniósł wzrok i spoglądając na figurkę Matki Bożej, poczuł w swoim sercu pragnienie, przed którym nie mógł się powstrzymać. Zdjął pierścień z dłoni i ukrył go, wsuwając do niewielkiej szczeliny w rzeźbie pomiędzy postacią Dziewicy Maryi i jej Bożego Syna. Za tym gestem z jego duszy popłynęła żarliwa modlitwa:

- Nie ma kobiety piękniejszej i szlachetniejszej od ciebie. Nie będę szukał już innej. Jeśli przyjmiesz mój dar, Łaskawa Pani, będę twój już na zawsze. Tobie oddaję moje serce i całe moje życie. Tobie będę służył na chwałę twojego Syna i mojego Pana.

Młodzieniec przed lustrem

– Ta fryzura mi nie pasuje, nie jest taka, jaką chciałem. Mam dziwne włosy i nie można ich uczesać. A poza tym mam za długi nos – mówił Gliceriusz do siebie, szykując się do wyjścia.

Przynajmniej jego nowe jedwabne ubranie było odpowiednio skrojone. Naprawdę dobrze na nim leżało. Podkreślało jego wzrost i solidną budowę. Kosztowało całkiem sporo. Udana inwestycja okazała się w sam raz przydatna w związku z odziedziczonym tytułem opata. Oczywiście nie był on zakonnikiem. Do jego rodziny należeli jedynie prawowici spadkobiercy starego opactwa, teraz już bez mnichów, ale z żyzną ziemią, która przynosiła obfite plony i spore zyski. Oprócz dochodów otrzymał honorowy tytuł opata.

Lubi, gdy Franciszek nazywa go „Panem Opatem”. Zresztą, jest teraz jego głównym asystentem. Nie traktują się już z taką samą poufałością, jak wtedy, gdy byli dziećmi. Jeszcze większy szacunek okazywali mu inni służący w jego nowej, rzymskiej rezydencji. Podobało mu się to. Rodzina Landrianich była zawsze wysoko stawiana, więc i on chciał to potwierdzić. Po satysfakcjonującym ponownym sprawdzeniu swojego lśniącego odbicia w lustrze, poprawiając po raz enty swoje włosy, zdecydowanym krokiem udał się na spotkanie z kardynałem Karolem Pío. Był on wieloletnim przyjacielem rodziny i z pewnością chętnie wesprze jego plany.

Po uroczystej zapowiedzi wszedł lekko do biura prałata i wykonał dobrze wyuczony ukłon. Nieoczekiwanie zaskoczyło go dziwne spojrzenie gospodarza, a jeszcze bardziej jego słowa.

– Kim pan jest i co tutaj robi? – zapytał stanowczo i szorstko czcigodny starzec.

– Czyż ten poczciwy staruszek przypadkiem nie bredzi? - pytał z rosnącym niepokojem Gliceriusz samego siebie. Zebrał jednak siły i kontynuował.

– Jak to kim jestem, wasza eminencjo? Nazywam się Gliceriusz Landriani, jestem siostrzeńcem Fryderyka Boromeusza. Przybyłem do Mediolanu po studiach w Bolonii. Mam pewne plany, o których chciałbym pomówić, i związku z tym liczę na waszą eminencję. Mój wuj, arcybiskup Mediolanu, uprzedzał już o nich w przesłanym wcześniej liście.

– Nie znam pana – odpowiedział oschle kardynał, co było nietypowe dla jego powszechnie znanej uprzejmości.

– Ależ oczywiście, że wasza eminencja mnie zna. Może źle się czuje albo to tylko żart lub…?

– Jak już wyraźnie powiedziałem, nie pamiętam pana. Gliceriusz, którego znam, jest młodzieńcem zupełnie innym od tego, którego mam teraz przed sobą. Jest prostym i pobożnym chłopcem, pragnącym służyć Chrystusowi. Jest gorliwy w trosce o dobro dusz. Z miłości do nich podejmuje studia. Za nich gorliwie się modli i czyni pokutę. Jest wiernym naśladowcą swojego krewnego i wielkiego świętego naszych czasów, Karola Boromeusza. Dobrze znam mojego drogiego Gliceriusza Landrianiego. Ten, na którego teraz patrzę, ten w tym stroju, z tą fryzurą, z tymi manierami, w niczym go nie przypomina.

Gliceriusz był dogłębnie poruszony. Wyrzut, który usłyszał, uderzył w jego najczulszy punkt. Przebił się przez twardy pancerz do jego wrażliwości i go otrzeźwił. Z pokorą uznał przykrą prawdę o sobie. Prawie niepostrzeżenie zaniechał dążenia do świętości. Dał się uwieść pozoranctwu i ułudzie. Zaczął się wstydzić swojej niewinności i pobożności, bo wydawały mu się dziecinne. Szczycił się pozycją społeczną i perspektywami na przyszłość. Czuł się bardzo ważny. Ależ to głupie!

Przez otwarte okno, z ulicy dało się słyszeć śpiew płynący z procesji:

Marność nad marnościami –

wszystko marność.

Cały ten świat

i to co, jest na świecie -

wszystko jest marnością.

Byli to uczniowie Filipa Neri, którzy właśnie pielgrzymowali do jednej z siedmiu bazylik Wiecznego Miasta. Byłoby dobrze, gdyby teraz dołączył do pochodu tych radosnych i oderwanych od wszystkiego mężczyzn. Można by wtedy uciec przed zawstydzeniem i reprymendą, i przed największą okropnością - zmierzenia się z prawdą, która się za nimi kryła.

„Cóż bowiem za korzyść odniesie człowiek, choćby cały świat zyskał, a na swej duszy szkodę poniósł?”. Na cóż mu studia w Bolonii, na najlepszym uniwersytecie, z najlepszymi profesorami i teraz dalsza nauka u dominikanów w rzymskim kolegium przy Santa Maria sopra Minerva, jeżeli nie pokieruje się dobrze swojego życia? Wtem w jego duszy pojawiła wielka jasność i w jakimś sensie wycisnęła już na zawsze na niej swoje piętno: Deus super omnia – Bóg przede wszystkim.

W kolejnych dniach dojrzewało w nim pogodne i radosne przekonanie o własnej tożsamości. Dostrzegł ją nie poprzez patrzenie w lustro, lecz kontemplując Ukrzyżowanego.

– Wiem, kim jestem. Nazywam się Gliceriusz od Chrystusa.

Olbrzymi zapał

Gliceriusz nie był przeciętniakiem. Kiedy zdał sobie sprawę, że marnuje najlepsze lata swojego życia na rzeczy bezsensowne, zaczął się poświęcać z pełnym przekonaniem i w sposób całkowity wszystkim dobrym dziełom, które spotkał. Marność zmieniła się w olbrzymi zapał. Przeszedł od życia uzależnionego od poklasku innych do świadomego pragnienia bycia szaleńcem Chrystusa.

Od razu zrezygnował z pałacu, strojów i służby. Porzucił wszelkie wygody. Zamieszkał z portugalskim księdzem Méndezem, który był uważany zarówno za dziwaka, jak i za świętego. Franciszek Selvaggi, wierny sługa Gliceriusza, postanowił wiernie podążać za nim i za jego nowym sposobem życia.

– Nie chcę już służących. Zostanę żebrakiem Chrystusa i sługą dla Jego ubogich. Nie mogę cię przy sobie zatrzymać, Franciszku, ani zapłacić za twoją pracę – powiedział szczerze do swojego wiernego towarzysza, który był synem stajennego jego zmarłego ojca.

– To dobrze – odpowiedział mu Franciszek z radością – a więc mogę pójść z tobą jako przyjaciel, byśmy byli razem, jak wtedy, gdy byliśmy dziećmi. Będziemy bohaterami na chwałę Bożą.

Gliceriusz uściskał go i przeprosił za to, co musiał ścierpieć, kiedy był jeszcze owładnięty próżną pychą. Natychmiast rozpoczęli nowe życie ubogich żebraków Chrystusa. Przepełniała ich bezgraniczna radość.

Ksiądz Méndez przewodził tej entuzjastycznej i ekstrawaganckiej grupie, do której teraz dołączyli dwaj przyjaciele. W jego domu w Rzymie, do którego się przeprowadzili, długo się modlili, czasami nawet do 40 godzin bez przerwy, demonstrując dość przesadnie swoją pobożność. Starali się także ratować kobiety, które z powodu ubóstwa lub osamotnienia były zmuszane do prostytucji lub były nią zagrożone. Pomagali im znaleźć dobrą pracę i założyć chrześcijańską rodzinę. Zapewniali wsparcie materialne i duchowe. Majątek Gliceriusza został przeznaczony na utrzymanie tych nowych domów i pomoc dla każdego ubogiego, którego spotkał. Kiedy już nie miał więcej pieniędzy, zaczął rozdawać to, co miał na sobie. Często zimą wracał do swojego nowego mieszkania boso i zziębnięty, ale zawsze uśmiechnięty i zadowolony, że mógł wszystko oddać ubogim Chrystusa.

Każdy dzień był nową przygodą. Chorzy, starsi, więźniowie, pielgrzymi, żebracy, sieroty i wdowy – dla wszystkich coś miał i wszystkim pomagał. A kiedy nic mu już nie zostało z tego, co posiadał, sam zaczął żebrać, by nadal pomagać innym.

„Jeżeli chcesz mnie naśladować, sprzedaj wszystko, co posiadasz, i rozdaj ubogim”. Te słowa Jezusa raz po raz do niego powracały i zawsze popychały go do zrobienia czegoś więcej. Powtarzał je wiele razy w listach do swojego wuja, kardynała Fryderyka Boromeusza, dodając: „Mojego serca nie wypełni już żadna inna rzecz, bo pragnę rozdawać innym wszystko to, co sam otrzymałem od mojego Pana”.

Pewnego razu, nie mówiąc o tym nikomu, nawet Franciszkowi, żeby go nikt nie powstrzymywał, Gliceriusz udał się na pielgrzymkę. Po drodze rozdał wszystkie rzeczy, które miał przy sobie. Przybył na świętą górę, miejsce modlitwy, boso i w łachmanach żebraka, z którym wymienił się ubraniami.

Miejscowi pustelnicy domyślali się z jego języka i sposobu bycia, że nie był tym, na kogo wyglądał. Po tym, gdy zobaczyli, z jaką pobożnością służy do Mszy św., pozwolili mu przenocować w ustronnym miejscu. Na trzeci dzień jego rodzina i przyjaciele znaleźli go przerażeni i wyrzucali mu brak roztropności. Z pokorą przyjął tę naganę. Stało się jasne, że potrzebuje dobrego przewodnika dla swojego gorejącego serca.

Tak wrażliwa dusza, z tak wybuchowym i przebojowym temperamentem, który doprowadzał go prawie do szaleństwa, potrzebowała mądrego i wyważonego opiekuna i przewodnika. Jako że te wybuchy gorliwości niepokoiły jego najbliższych, musiał zainterweniować sam papież Paweł V, bliski przyjaciel jego szlachetnej rodziny. A papieski autorytet był dla Gliceriusza niepodważalny.

– Już w dzieciństwie ofiarowałeś swoją czystość Najświętszej Dziewicy, a niedawno żarliwie przyjąłeś na siebie święte ubóstwo, przyszedł więc czas, żebyś wszedł na drogę posłuszeństwa.

Papież oddał go pod opiekę o. Dominika Ruzzoli od Jezusa i Maryi, karmelity bosego. Ten dobry zakonnik wiedział, w jaki sposób skierować duszę Gliceriusza na drogę doskonałości i uporządkować jego apostolski zapał. Sam korzystał z nauk św. Teresy od Jezusa i św. Jana od Krzyża.

Był z pewnością dobrym przewodnikiem, bo prowadził go tak, jak chciał tego sam Bóg. Pomagał mu odczytywać działanie łaski w jego duszy. Zrozumiał, że to, co napędzało Gliceriusza, jednocześnie nadawało mu kierunek i siłę. Sekretem Gliceriusza nie było nic innego, jak jego głęboka, pełna miłości i nieustanna więź z Jezusem Chrystusem, jego Panem. W oparciu o tę właściwie przeżywaną miłość, w zgodzie z wiarą i rozumem, można było uporządkować wszystkie inne uczucia i pragnienia.

Gliceriusz uświadomił sobie, że pokój, jaki odnalazł pod kierownictwem o. Dominika, jest dla niego Bożym znakiem. Czy Bóg chciałby, żeby został karmelitą bosym? Pomyślał o przynależności do zreformowanego zakonu karmelitańskiego, oddanego Maryi, życiu na Chrystusową chwałę i że wszystko to pozwoliłoby mu wspiąć się na szczyt doskonałości. Zauważył, że o. Dominik wsłuchiwał się uważnie w głos Boży, który rozbrzmiewał w jego sercu, był więc bardzo zaskoczony, gdy powiedział mu, że przeczuwa, iż inne miejsce jest mu przeznaczone. Tam miałby kolejnego przewodnika, który na niego czekał - tym razem ostatecznego.

Gliceriusz poznał wtedy wartość posłuszeństwa mądremu i uczciwemu kierownikowi duchowemu. Zaufał więc dobrej radzie człowieka, od którego doświadczył tyle dobra. Był otwarty na wszystko, co miało nadejść. Wraz z Psalmami odmawiał modlitwę, która wypływała z głębi jego duszy: „Daj mi poznać drogi Twoje, Panie, i naucz mnie Twoich ścieżek!”.

Tu jest moje miejsce

W Rzymie wciąż było gorąco, mimo że była już jesień. Po odprowadzeniu uczniów do ich domów Gliceriusz napisał z datą 29 września 1612 roku list do swojego wuja, Fryderyka:

„Deus super omnia Christus

Jaśnie Wielmożny i Przewielebny Ojcze w Chrystusie!

Przebywam w Szkołach Pobożnych w Rzymie, gdzie uczęszcza do ośmiuset uczniów, i gdzie do tej pory nie uczyłem niczego poza gramatyką. A przybyłem tu bez własnej woli, jedynie z czystego posłuszeństwa moim przełożonym. To prawda, że w sercu bardzo tego pragnąłem, ale nie okazywałem tego, żeby nie zdradzać przywiązania do jakiejkolwiek rzeczy, ale by być we wszystkim zdanym na wolę Bożą naszego Pana i przełożonych. Teraz jestem pewien, że jest to wolą Bożą naszego Pana, i mam nadzieję, że zechce się On mną posłużyć w tym dziele, które jest tak ważne, że aż napełnia mnie zdumieniem, bo te biedne dzieci ubogich ludzi, które zazwyczaj błąkają się po placach bez żadnego lęku przed naszym Panem Bogiem, stając się ofiarami wszelkiej nieprzyzwoitości w słowach i brzydkich czynach, tu uwalniają się od bezczynności oraz zła i z Bożą pomocą oddają się ćwiczeniom, nie tylko duchowym, ale także poznawaniu chrześcijańskiej nauki. Tutaj z miłości Bożej dostają papier, pióra, różańce, modlitewniki, książki duchowe, małe nabożeństwa do Matki Najświętszej – po to, żeby porzuciły marności i nauczyły się służyć Bogu; i doprawdy trudno mi wyrazić, jak ważne jest to dla tych dzieci, które nie nabrały jeszcze tak złych nawyków, żeby już było za późno. Jakąż to daje ulgę i słodycz! Chwała Ojcu i Synowi, i Duchowi Świętemu…”.

O. Dominik Ruzzola miał dobrą intuicję i przyprowadził go do Szkół Pobożnych. Teraz znajdował się już pod opieką o. Józefa Kalasancjusza, znanego w Rzymie ze swojego poświęcenia dla maluczkich i ubogich. Gliceriusz nie przyszedł sam, ale oczywiście zabrał ze sobą wiernego towarzysza Franciszka Selvaggiego i czterech innych przyjaciół.

Szkoły Pobożne, w samym sercu Rzymu, starały się wychowywać w wierze chrześcijańskiej i zapewniały dostęp do życia kulturalnego dzieciom prostych ludzi. W ten sposób chciały odnowić zepsute zwyczaje tamtych czasów i uzdrowić choroby i wady, które osłabiały chrześcijaństwo.

Kalasancjusz, który zaczynał się starzeć, otrzymał właśnie dar, o który tak długo prosił. Czekał na następcę, którego mógłby w odpowiednim czasie przygotować, a następnie postawić na czele swojego dzieła. I ten dwudziestodwuletni młodzieniec, gorliwy, dobrze przygotowany i odpowiednio usposobiony był wspaniałą odpowiedzią na jego modlitwy. Co więcej, nie przyszedł sam, ale przyprowadził ze sobą innych, którzy entuzjastycznie przyłączyli się do tego dzieła.

Gliceriusz był wart za pięciu, a przyprowadził jeszcze pięciu innych. Jego przybycie było powodem radości i Kalasancjusz zawsze uważał to za szczególny dar od Najświętszej Maryi Panny. Do tego momentu jego współpracownicy byli ludźmi starszymi, a nawet starcami, jak Kacper Dragonetti. Ów czcigodny starzec pochodził z Sycylii i przyłączył się do Szkół Pobożnych w wieku 90 lat, a lekcje prowadził aż do swojej śmierci w wieku 115 lat. Wraz z młodym Landrianim i jego przyjaciółmi Bóg dawał Szkołom Pobożnym nowe życie i przyszłość.

Gliceriusz nie był jedynie gorliwym współpracownikiem Kalasancjusza i hojnym dobrodziejem jego dzieła, ale stał się jego najlepszym uczniem i najdroższym synem. Obie dusze połączył ten sam żar Ducha Świętego. Łączyły ich bliskość i zażyłość, które nie pochodziły od ciała i krwi, ale od Boga. Wystarczyło, że spojrzeli na siebie, by się zrozumieć. W zadziwiający sposób się uzupełniali. Nadto Kalasancjusz razem z młodym Gliceriuszem i starcem Dragonettim był nie do okiełznania. Udowodnili to, zakładając we trójkę, wbrew wszelkim przeciwnościom, nowy dom i szkołę we Frascati.

Gliceriusz znalazł w Kalasancjuszu mistrza mądrości, który wiedział, jak ukierunkować rwący strumień jego gorliwości wypływający z jego szlachetnego serca. Od chwili, kiedy postanowił pozostać w Szkołach Pobożnych, będąc posłusznym Kalasancjuszowi, w jego młodzieńczym entuzjazmie nie było już żadnych dziwactw, ale codzienne, wytrwałe i pełne miłości poświęcenie.

Kalasancusz znalazł w „Ojcu Opacie” – jak czule go nazywał – swojego najlepszego sprzymierzeńca w walce o zdobycie dla Chrystusa serc dzieci i młodzieży. Podziwiał wszystko, co dzięki swojej kreatywności Gliceriusz wnosił do Szkół Pobożnych i czym je ubogacał.

Tak więc z pijarskiego już serca Gliceriusza wychodziły zakorzenione w kalasantyńskim pniu pędy nowości: modlitwa nieustająca na zmianę w czasie lekcji, odprowadzanie po skończonych zajęciach ustawionych rzędami uczniów do ich domów, rozszerzenie działalności edukacyjnej o niedzielne katechezy w różnych dzielnicach Rzymu… Gliceriusz sprawiał, że wszystko, czego się dotknął, rozkwitało i przynosiło owoce.

Opracował nawet program formacji, aby starszych uczniów przygotować jako ewangelizatorów – krótki trzyletni kurs z filozofii i teologii. Pisał do swojego wuja: „Wydaje nam się bowiem, że z natchnienia Ducha Świętego płynie ten pomysł, by prowadzić takie krótkie kursy dla tych, którzy chcą wiedzieć, co konieczne jest jedynie dla chwały Bożej i zbawienia dusz”.

Ponieważ Gliceriusz był zapalony do tego dzieła, chciał też do tego samego zapalać innych. Był stworzony do pomnażania tego, co było wokół niego. Bóg przeznaczył go do tego, by jako pierwszy spośród wielu młodych odnalazł swoje miejsce u boku Kalasancjusza w Szkołach Pobożnych już na zawsze.

Każdej nocy, gdy zbierał niczym plony swoje codzienne doświadczenia, poruszony dziękował: „O, jakże miejsce to przejmuje grozą! Prawdziwie jest to dom Boga i brama nieba!”. A następnego ranka, kiedy się obudził i wstał - jak to zawsze czynili wszyscy pijarzy – szepcząc, śpiewał w swoim sercu:

„Jak miłe są przybytki Twoje,

Panie Zastępów!

Dusza moja pragnie i tęskni

do przedsieni Pańskich.

Moje serce i ciało radośnie wołają

do Boga żywego.

Nawet wróbel dom sobie znajduje

i jaskółka gniazdo,

gdzie złoży swe pisklęta:

przy Twoich ołtarzach, Panie Zastępów,

mój Królu i mój Boże!

Szczęśliwi, którzy mieszkają w domu Twoim, Panie,

nieustannie Cię wychwalają”.

Gliceriusz znalazł w końcu swoje miejsce.

Pozwolenie na podróż do nieba

25 marca obchodzona jest uroczystość Zwiastowania Pańskiego, która upamiętnia zgodę Maryi na przyjęcie powołania macierzyństwa Bożego i radosne wspomnienie wcielenia Syna Boga. Ten dzień w 1617 roku był w Szkołach Pobożnych wielkim świętem. Gliceriusz z przejęciem uczestniczył w obrzędzie nałożenia habitu na pierwszych nowicjuszy pijarskich. Czternastu pierwszych towarzyszy Kalasancjusza, teraz noszącego imię: Józef od Matki Bożej, było częścią nowej wspólnoty zakonnej, którą papież Paweł V ustanowił w Kościele.

Mówili o sobie, że są Ubogimi Matki Bożej. Zdecydowali się, oddając wszystko w ręce Chrystusa, na życie w czystości, w radykalnym ubóstwie, w posłuszeństwie i w trosce o wychowywanie dzieci i młodzieży. Kalasancjusz był ich przełożonym.

Tego również pragnął Gliceriusz. Prosił o to od dłuższego czasu. Ale nie było go w tej założycielskiej grupie nowej wspólnoty zakonnej. Dlaczego? Czy w tym kulminacyjnym momencie przygasł jego zapał, zmalała jego ofiarność, osłabła jego determinacja? Nic podobnego! Nie było żadnego innego powodu, niż nieszczęsne więzy materialnych dóbr, które jednocześnie pomagają i przeszkadzają. W wielu chwilach bogactwo Gliceriusza było wielkim wsparciem dla Szkół Pobożnych. Umożliwiło nawet zakup domu, w którym obecnie mieszkali. Teraz jednak stanowiło poważną przeszkodę. Dopóki formalnie nie zrzeknie się wszystkich dóbr i tytułów, które posiada – i to w taki sposób, który obowiązuje w Mediolanie – nie może zostać zakonnikiem pijarskim.

Kalasancjusz kilka dni wcześniej, kiedy sprawy utknęły w martwym punkcie, a pogoda ducha jego drogiego syna zmalała, pocieszał go, jak tylko mógł.

– Mój drogi ojcze opacie, zobaczysz, że wkrótce staniesz się bratem Gliceriuszem od Chrystusa. Będziesz Ubogim Matki Bożej w Szkołach Pobożnych. Czym jest czekanie kilka dni lub miesięcy, gdy masz przed sobą całe życie? Małe opóźnienie i drobna przeszkoda przyjęte z ręki Boga są okazją do poniesienia niewielkiej ofiary dla zdobycia większego i smaczniejszego owocu. Od lat jesteś jednym z nas i pozostaniesz z nami na zawsze. Oczyma duszy widzę, że jesteś doskonałym pijarem. Złączę się z twoim aniołem stróżem i gdy będę przyjmował habit dla siebie, według twojego pragnienia przyjmę go również dla ciebie. Wkrótce sam będę mógł ci go nałożyć, podobnie, jak Eliasz przekazał swój płaszcz Elizeuszowi.

Gliceriusz uśmiechnął się pełen otuchy, przyjął wyzwanie i czekał.

Trzy miesiące później, 2 lipca 1617 roku, po spełnieniu wszystkich prawnych wymogów i wolny od wszelkich zobowiązań wreszcie doczekał się tego, czego tak pragnął - przywdział czarny, ubogi i prosty habit późniejszego zakonu Szkół Pobożnych. W ten sposób z wielką radością i pełen żarliwej miłości rozpoczął nowicjat. Tej nocy, ubrany w pijarski strój, szczęśliwszy niż kiedykolwiek, nawet wtedy, gdy lśnił ubrany w drogie, jedwabne szaty, uklęknął przed swoją ukochaną Matką Bożą z Loreto i powiedział:

– Najświętsza Dziewico i Pani moja! Kiedy byłem jeszcze małym chłopcem, przyjęłaś mój pierścień i moje serce. Dzisiaj ofiarowujesz mi coś o wiele lepszego niż to, co ja dałem tobie: bycie jednym z twoich ubogich i oddanie się na służbę twojemu Synowi w osobie tych najmniejszych i najbardziej potrzebujących. Przyjmij, Matko łaski Bożej, moją niewielką ofiarę. Wspieraj i ochraniaj to biedne, pełne grzechów stworzenie. Wyjednaj mi u twego Syna przebaczenie wszystkich moich win. Wspomóż mnie teraz i zawsze, i w godzinę śmierci mojej. Amen.

Widząc prawie całkiem wypaloną świecę, przypomniał sobie, jak od dziecka je zapalał, i miał przeczucie, że być może i on wkrótce się wypali.

Choroba dosięgła go w ciągu kilku miesięcy. Została z nim na dobre, nie zważając na to, jak bardzo modlono się o całkowite jego wyzdrowienie. Gliceriusz był skłonny myśleć, że to jego wina. Nie oszczędzał się w postach i wyrzeczeniach. Przez niedopatrzenie źle się odżywiał, za mało spał i chodził nieodpowiednio ubrany. Niestety tak właśnie było. Jednak ofiara została złożona, a jego los został przesądzony.

Oprócz wiernego przyjaciela Franciszka często odwiedzał go także Kalasancjusz, który przemierzał drogę z domu św. Pantaleona do domu nowicjatu. Przynosił mu pozdrowienia od o. Kacpra Dragonettiego. Śmiali się, wspominając przygody, które wspólnie we trójkę przeżyli, gdy zakładali Szkoły Pobożne we Frascati. Byli niczym dziadek, ojciec i syn. Kalasancjusz, Gliceriusz i Dragonetti wnieśli do tej szkoły rodzinne ciepło. Przynieśli tam drogocenny obraz Królowej Szkół Pobożnych, która ochraniała nie tylko dom pijarów, ale całe miasto. Wspominali także pielgrzymkę Gliceriusza do Loreto. To tutaj Matka Boża subtelnie mu potwierdziła, że chciałaby, żeby się przyłączył do Kalasancjusza, i rozwiała wszystkie jego wątpliwości, które oddalały decyzję o zostaniu pijarem. Ponadto wspominali inne radosne historie z uczniami: zajęcia i spacery, gry, śpiewy i wiele modlitwy. Z tych rozmów wyłaniało się zawsze podzielane przez wszystkich gorące pragnienie, by wspólnota Szkół Pobożnych została podniesiona ze zwykłej kongregacji do godności zakonu - dla większej doskonałości i stałości dzieła.

Kalasancjusz i Gliceriusz godzili się z pogarszającym się coraz bardziej stanem zdrowia młodzieńca. Mimo że nie było to po ich myśli i kosztowało oczywiście tak wiele, pochodziło to – jak wierzyli – z ojcowskiej ręki Boga dla większego dobra. Ojciec niebieski jest tak potężny, że bez wątpienia z każdego zła jest w stanie wyprowadzić ogromne błogosławieństwo.

Kiedy Gliceriusz był już tak osłabiony, że należało oczekiwać bliskiego końca, poprosił o pozwolenie na wcześniejsze złożenie ślubów wieczystych. Kalasancjusz uzyskał od papieża upragnioną zgodę. Była to ostatnia radość, którą młodzieniec przeżył tu na ziemi. Jako pierwszy ze wszystkich - nawet przed samym Założycielem - złożył śluby wieczyste jako pijar.

W ten sposób Sługa Boży wobec zgromadzonej wspólnoty złożył już na wieki śluby zakonne oddania całego i niepodzielnego serca Chrystusowi i Jego Matce na służbę dzieciom i młodzieży. Uroczysty akt poprzedzony był życiem, w którym praktykował już wszystko to, co teraz przyrzekał.

Kiedy bracia już wyszli, w czasie osobistej rozmowy z Kalasancjuszem, Gliceriusz wyznał mu z najwyższą szczerością.

– Ojcze Józefie, jak widzisz, nie będę twoim następcą. Ale jestem szczęśliwy, że mogę być twoim synem – i szepcąc, odważył się dodać z uśmiechem – twoim pierworodnym synem.

Poruszony tym wyznaniem Kalasancjusz usiłował go uciszyć, żeby się oszczędzał i nie przemęczał. Ale Gliceriusz, zdecydowany jak zawsze, nawet w tej ostatniej chwili swego życia, zebrał siły i kontynuował:

– Prosiłem Najświętszą Dziewicę o pewien dar i wiem, że mi go udzieli. Nie jest on dla mnie, ale dla Szkół Pobożnych. A tak naprawdę jest dla całego Kościoła Bożego. Chciałbym – zarumienił się i spuścił wzrok – jeśli Pan w swoim miłosierdziu by mi na to pozwolił, by w chwale, której pragnę, być blisko Dziewicy Maryi.

Podniósł oczy, które promieniowały jasnością, i zdecydowanie ciągnął dalej swoje zawierzenie:

– Pragnę tym samym ogniem, którym Bóg mnie zapalił, zapalać inne młode serca, aby nigdy nie brakowało tych, którzy zechcą być ubogimi Matki Bożej w Szkołach Pobożnych. W ten sposób pomnoży się – największa po wierze – łaska, którą otrzymałem na ziemi. Patrząc w stronę nieba, złożyłem moje śluby Bogu i Dziewicy Maryi. A Matka Boża jest tak łaskawa, że przyjęła moją małą ofiarę już na wieki.

Kalasancjusz nie był w stanie odpowiedzieć, ze wzruszeniem jedynie skinął głową i mocno ścisnął otwartą dłoń Gliceriusza. Tę samą, na której kilka lat temu widniał ów wspaniały pierścień. Po wzięciu głębokiego oddechu pobłogosławił go, pocałował w czoło i zanim odszedł, odwrócił się jeszcze raz w jego stronę, tym razem bardziej opanowany.

– Nie odchodź bez mojego pozwolenia.

W domu św. Pantaleona było około godziny pierwszej po północy, Kalasancjusz jeszcze nie spał i będąc już w łóżku, usłyszał pukanie do drzwi swojego pokoju.

– Proszę – powiedział, ale nikt nie odpowiadał.

Rozległo się ponownie pukanie, jakby ktoś czekał po drugiej stronie. Kalasancjusz ponownie poprosił, by wejść, ale ponownie pozostało to bez odpowiedzi. Zanim rozległo się trzecie pukanie, pomyślał, że to być może jego ukochany syn prosi o pozwolenie. Odpowiedział więc drżącym i stanowczym głosem:

– Idź z Bogiem, synu, masz moje pozwolenie i błogosławieństwo. Módl się za nas i za wszystkich, którzy przyjdą wypełnić miejsce, które po tobie pozostaje puste.

Ściszając głos, szeptał do siebie słowa, które zmieniały się w modlitwę:

– Nie jesteś moim następcą, ale moim poprzednikiem. Teraz to widzę. Leć do wyżyn nieba, Gliceriuszu. Czekaj na nas tam, gdzie spełnią się wszystkie nasze największe pragnienia. „Jak miłe są przybytki Twoje, Panie Zastępów! Nawet wróbel dom sobie znajduje i jaskółka gniazdo. Szczęśliwi, którzy mieszkają w domu Twoim, Panie, nieustannie Cię wychwalają”. Błogosławiony Gliceriuszu, dotarłeś już do celu i do domu.

Następnego dnia, wczesnym rankiem, z domu nowicjatu nadeszła wiadomość. O tej samej godzinie, kiedy Kalasancjusz odpowiadał na pukanie do swoich drzwi, Sługa Boży zasnął w Panu, dla którego żył. Miał zaledwie 30 lat, z których ostatnie siedem oddał na służbę w Szkołach Pobożnych. Stało się to w Rzymie, 15 lutego 1618 roku. Poleciał do nieba, aby wraz z Maryją, aniołami i świętymi założyć pijarski chór przed tronem Boga.

Chrystusowy tak, jak Gliceriusz

Dwa miesiące po śmierci Gliceriusza inny pijarski nowicjusz pisze list. Nowicjusz ten nazywa się Jakub Vaquedano. Był towarzyszem i przyjacielem zmarłego. Adresatem jest o. Dominik od Jezusa i Maryi, ów karmelita, który skierował Gliceriusza do Szkół Pobożnych. Oto co Jakub napisał:

„Gliceriusz gorliwie oddawał się lekturze Pisma Świętego oraz innych dzieł ojców i doktorów Kościoła, unikając lektur świeckich. Zauważyłem, że posiada szczególny Boży dar zrozumienia tych tekstów i że czytanie ich sprawiało mu olbrzymią radość.

Do swojego notatnika przepisywał z nich różne sentencje, żeby w razie potrzeby móc z nich skorzystać. Był tak bardzo zafascynowany nauką św. Tomasza z Akwinu i św. Grzegorza Wielkiego, że podczas swojej ostatniej choroby, która trwała pięć miesięcy, skończył czytać wszystkie księgi wspomnianego papieża, św. Grzegorza, na temat moralności.

Następnie pytał mnie, jaką kolejną rzecz powinien przeczytać. Pomyślałem, że dla jego pożytku, jak zalecają święci ojcowie w tym, co służy przygotowaniu do kapłaństwa, do którego uważał się za niegodnego (mimo że ja jestem innego zdania) i dlatego go nie przyjął, zaproponowałem mu książki św. Grzegorza o duszpasterskich obowiązkach duchowieństwa. Zanim jeszcze zachorował w tym samym celu poleciłem mu książkę o hierarchii kościelnej Dionizego Areopagity. Potem miał przeczytać książkę o kapłaństwie św. Jana Chryzostoma. Posłusznie w całości przeczytał wszystko o duszpasterstwie św. Grzegorza i wiele rzeczy własnoręcznie wynotował.

Podziwiałem go, że mimo tak ciężkiej choroby to święte studiowanie nie tylko nie szkodziło jego zdrowiu, ale wręcz przeciwnie - jak sam wielokrotnie zapewniał - sprawiało, że czuł się lepiej. Daję temu świadectwo i potwierdzam, jako że w tamtym czasie widywałem się z nim prawie codziennie i sam to zauważyłem. Lekarz też mu na to pozwalał. Gdy liczyłem na to, że powróci do zdrowia, powiedziałem Waszej Miłości, aby go przekonała, żeby powoli zaczął się przygotowywać do przyjęcia kolejnych stopni święceń, wykonując przez pewien czas, przewidziane prawem kanonicznym, posługi, i w ten sposób oczekiwać na studia teologiczne. Bóg miał wobec niego inne plany i postanowił go zabrać do siebie.

Na dwa miesiące przed swoim odejściem z tego świata poprosił mnie, żebym mu przepisał wszystkie najbardziej pożyteczne sentencje ojców Kościoła, które mówią o pokucie. Tak też zrobiłem, mieszcząc je na trzech lub czterech kartkach, które codziennie z wielkim uczuciem czytał. Kilka razy padał na kolana do moich stóp, ze łzami dziękując mi za tę przysługę, mówiąc, że nauczył się z nich, w jaki sposób czynić pokutę, i że dziękuje Bogu, iż przed śmiercią pozwolił mu je poznać. Prosił Go o powrót do zdrowia i żeby mu pozwolił żyć, by jeszcze bardziej opłakiwać swoje grzechy.

Powiedziałem mu też z pamięci kilka sentencji o godnym i owocnym przygotowaniu się do przyjęcia Komunii św. duchowo i sakramentalnie, co odcisnęło ślad w jego sercu i sprawiło, że przystępował do niej z jeszcze większą żarliwością, co mogłem zauważyć, gdy na jego prośbę w kaplicy zakonnej lub w kaplicy biskupa Vivesa, do której chodził, mimo iż był chory, odprawiałem dla niego Mszę św. i udzielałem mu Komunii.

W końcu, na miesiąc przed śmiercią, za radą lekarza, przeniósł się w pobliże kościoła Santa Maria in Via, do domu nowicjatu Szkół Pobożnych, gdzie zmarł 15 lutego bieżącego 1618 roku, w czwartek, około godziny pierwszej po północy, po przyjęciu dzień wcześniej, w środę, w kaplicy nowicjatu, kiedy był jeszcze w stanie wyjść z łóżka, ostatniego namaszczenia i wiatyku.

Chorował od 20 września, od dnia wspomnienia św. Eustachego, kiedy to w Mediolanie obchodzi się uroczystość św. Gliceriusza, biskupa tego miasta, który - podobnie jak nasz brat - pochodził z tej samej rodziny i nosił to samo imię Gliceriusza Landrianiego. Stąd można wierzyć, że kiedy młody Gliceriusz zachorował, to sam Patron Mediolanu wezwał go do siebie. A że ja, nędzny grzesznik, przyszedłem także tego dnia na świat, mam nadzieję, że tym bardziej będzie o mnie pamiętał, swoim niegodnym bracie, i że wyjedna mi Boże miłosierdzie, bym po skończeniu swojego żywota stał się godny, by w jego obecności cieszyć się miłością Chrystusa Jezusa.

Wszystko to piszę na polecenie Waszej Miłości i zaświadczam wobec Boga, że ze wszystkich sił starałem się powiedzieć tylko o tym, co jest prawdą.

Niech łaska naszego Pana zachowa Waszą czcigodną Miłość, a ja pokornie proszę o błogosławieństwo.

W domu, 17 kwietnia 1618 roku.

Pokorny sługa Chrystusowy i niegodny syn Waszej czcigodnej Miłości

Jakub Vaquedano”

Nakreślony w tym liście portret Gliceriusza ukazuje go jako wspaniałego człowieka. Prowadząc głębokie życie duchowe i na poważnie oddając się studiowaniu, starał się wzrastać w mądrości i świętości. Chciał stawać się coraz lepszym współpracownikiem prawdy w wychowywaniu dzieci i młodzieży w pobożności i nauce. Pragnął, aby szczęśliwie przeszli swoje życie i osiągnęli szczęście wieczne. Chciał w ten sposób przyczynić się do gruntownej odnowy podzielonego, atakowanego i osłabionego chrześcijaństwa.

Będąc jeszcze dzieckiem, Gliceriusz oddał się Maryi, aby tak jak Ona być cały dla Chrystusa. W wieku młodzieńczym zaczął błądzić, ale pokornie przyjął upomnienie. Kiedy jego zapał był wręcz niepohamowany, był posłuszny swoim kierownikom duchowym i związał swoją świetlaną przyszłość - pod ojcowską opieką Kalasancjusza - z pijarami.

Jego krótkie i pasjonujące życie natchnęło innych młodych ludzi do pójścia jego śladami. Zarówno za swojego życia, jak i po śmierci. Dobrym przykładem może być wierny przyjaciel Gliceriusza, Franciszek Selvaggi, który przez wiele lat, aż do późnej starości kontynuował swoją posługę żebraka dla pijarskich szkół.

Być może wkrótce pojawi się jakiś nowy Gliceriusz, który właśnie czyta tę książeczkę. Być może znajdzie się ktoś, kto będzie chciał całkowicie oddać się Chrystusowi, składając zakonne śluby czystości, ubóstwa i posłuszeństwa; ktoś, kto będzie chciał żyć oderwany od świata i oddany ludziom dla dobra ich dusz, jako dobry przyjaciel, który pociąga do Chrystusa, posłuszny swoim przełożonym i zdolny do szlachetnych czynów. Ktoś o wielkim sercu i wysokich lotów. Być może…

„Niech Jezus i Maryja zawsze całkowicie wypełniają serce naszego drogiego brata w Panu, opata Gliceriusza” – pisał Kalasancjusz do swojego umiłowanego syna.

A ty, dla kogo żyjesz? Co wypełnia twoje serce?

Gliceriusz Landriani urodził się 1 marca 1588 roku w Mediolanie. Jego rodzicami byli Anna Visconti i Horacy Landriani. Ze strony matki był spokrewniony ze św. Karolem Boromeuszem i kardynałem Fryderykiem Boromeuszem. Ze strony ojca był potomkiem św. Gliceriusza z Mediolanu. Wszyscy trzej byli wybitnymi arcybiskupami jego rodzinnego miasta. Jego wuj ze strony ojca, Marsyliusz Landriani, był nuncjuszem apostolskim we Francji, biskupem Vigevano i legatem papieskim w Bolonii, a jego brat, Fabrycjusz Landriani, był arcybiskupem Pawii.

Gliceriusz studiował filozofię, prawo i teologię na Uniwersytecie Bolońskim oraz w Rzymie w kolegium dominikanów przy kościele Santa Maria sopra Minerva.

W wieku dziewiętnastu lat dołączył do pobożnego kręgu portugalskiego księdza Franciszka Méndeza, ucznia św. Jana z Ávila. Następnie za wskazaniem papieża Pawła V znalazł się pod kierownictwem duchowym o. Dominika Ruzzoli, karmelity bosego, który go pokierował do Szkół Pobożnych. Przyłączył się do tego dzieła w 1612 roku. W 1616 roku uczestniczył w zakładaniu fundacji we Frascati. 2 lipca 1617 roku przyjął pijarski habit, a jego mistrzem nowicjatu był bł. Piotr Casani.

Wyróżniał się niezwykłymi zdolnościami jako katecheta i umiłowaniem radykalnego ubóstwa. Za zgodą papieża złożył śluby wieczyste in articulo mortis – w obliczu śmierci – na ręce Kardynała Protektora Szkół Pobożnych. Zmarł w opinii świętości w rzymskim nowicjacie Santa Maria in Via 15 lutego 1618 roku, mając za sobą niespełna 30 lat życia.

Św. Józef Kalasancjusz rozpoczął jego proces beatyfikacyjny, podczas którego wystąpił jako świadek. Został on przerwany w wyniku ogólnych rozporządzeń wydanych przez papieża Urbana VIII, a dotyczących takich procesów. Pod koniec XIX wieku został jednak wznowiony, a w 1931 roku papież Pius XI podpisał dekret o heroiczności cnót Gliceriusza Landrianiego.

Po śmierci Gliceriusza Kalasancjusz nakazał umieścić jego serce w relikwiarzu i przez długi czas przechowywał je w swoim pokoju. Ta niezwykła relikwia do tej pory znajduje się w Rzymie, gdzie oczekuje na beatyfikację Sługi Bożego Gliceriusza Landrianiego.

A + M + P + I

Table of Contents

Pierścień

Młodzieniec przed lustrem

Olbrzymi zapał

Tu jest moje miejsce

Pozwolenie na podróż do nieba

Chrystusowy tak, jak Gliceriusz